Ik maak ok altijd alles stuk

Berend 14 jaar, klas 2 HAVO, is doorverwezen door de gebiedsteammedewerker. Hij heeft de diagnose PPD-NOS. Kan zich moeilijk concentreren op zijn leerwerk haalt regelmatig lage cijfers. Op de basisschool is Berend regelmatig en vaak gepest door klasgenoten. Hij zit nu in een klas waar hij er wel bij hoort en wil vooral in deze klas blijven. Berend heeft een negatief zelfbeeld ontwikkeld en houdt zich onverschillig t.o.v. wat hij voelt. Hij komt nu voor de zevende de keer.

‘U bent er morgen toch ook bij?’ vraagt Berend bij binnenkomst. Hij doelt daarmee op het Multi Disciplinair Overleg op zijn school.  ‘Klopt, ik ben er ook bij.’ ‘En jij, ben jij er bij?’ vraag ik. ‘Nee, ik niet. Ik voel me klein’, antwoordt hij. ‘Hoe is dat voor jou, dat je er niet bij bent?’ vraag ik.  ‘Nee. Ja. Weet niet’ zegt hij dan. Eigenlijk heeft hij het antwoord op die vraag natuurlijk al gegeven, door te zeggen ‘Ik voel me klein’. Ik probeer hem uitnodigen om er meer over te zeggen. Het gesprekje is voorbij, hij gaat op zoek in de ruimte naar een stuiterbal.

Hij probeert met een stuiterbal zo hard als mogelijk alle hoeken van de praktijkruimte te raken. Daarbij raakt hij een werkstuk van een andere cliënt.  ‘Ik maak ook altijd alles stuk’, roept hij.  Stuitert de bal nog eens hard tegen de grond en roept: ‘Boos’. ‘ Er is iets heel boos’, spiegel ik.  En daarna zakt hij door zijn knieën. Nadat ik het gebroken kleiwerkstuk een andere plek heb gegeven, ga ik naast hem op de grond zitten. Hij heeft zijn bovenlijf over zijn knieën gevouwen en zijn armen naast zijn lichaam gelegd en zijn hoofd naar de grond gekeerd.  Ik zeg: ‘Dat wilde je echt niet en nu baal je’.  Hij houdt zich stil. We blijven een moment zo zitten en ik laat de stilte de stilte. Ondertussen ‘Luister ik in 3 richtingen’. Richting 1: Ik check bij mezelf: Hoe is dit voor mij? Iets in mij baalt omdat er een werkstuk van een cliënt stuk is en er is een ‘niet weten’ van hoe dit verder moet. Ik voel het daarbij een beetje knijpen in mijn maaggebied. Richting 2: Ik stel mijzelf de vraag: Wat laat Berend zien over hoe het voor hem is? Hij maakt zich letterlijk klein en gaat uit het contact met mij. Er is iets zelf kritisch (‘Ik maak ook altijd alles stuk’). Door zijn houding vermoed ik dat er iets is wat zich klein en onmachtig voelt. Hij is niet bij machte hier nu zelf uit te komen. Richting 3: Ik spiegel hem in de stilte en door ook op de grond te gaan zitten. Ik check bij mezelf weer wat dat met mij doet en vraag me af: Wat is hier nodig? Het ontbreekt hier aan onderling contact. Zijn houding brengt mij op een idee om weer met hem in contact te komen. Ik leg hem voor: ‘Ik krijg een idee, wil je horen wat dat is’? En wacht weer even… Geen reactie… Dan stel ik hem toch voor om op zijn rug te tekenen en dat hij dan gaat raden wat het is. Met een duim omhoog laat Berend weten dat hij het een goed idee vindt. Even later is er een levendige uitwisseling van op elkaars rug tekenen en om de beurt raden wat het is. Er komt papier bij en kaartjes met voorbeelden van wat je kunt tekenen. We raken ontspannen, lachen en hebben plezier. De lichaamshouding van Berend verandert ook. Wanneer ik aan de beurt ben met tekenen, gaat hij er helemaal languit voor liggen en vraagt hij of ik een hele moeilijke wil doen, want dan wordt zijn rug langer gemasseerd. Aan het eind van de sessie kom ik nog even terug op zijn vraag aan het begin van de sessie. ‘Wat hoop je dat er morgen uit het schoolgesprek komt?’ vraag ik hem. ‘Dat ik naar het VWO mag gaan’, zegt hij met een glimlach. Er is niets aan de situatie veranderd, maar wel hoe hij het nu met zich meedraagt. Het lijkt lichter te zijn.

Welke Focusvaardigheden hebben mij als therapeut in deze sessie geholpen?

Luisteren in 3 richtingen

Het tekeningetje hieronder laat zien hoe ik dit bedoel.

Spiegelen in woorden of houding: Ik geef hem terug wat ik zie en hoor zonder oordelen en zonder waaromvragen te stellen. “Er is iets heel boos”. Op deze manier geef ik hem erkenning en accepteer ik onvoorwaardelijk wat er is.

 Contact-contract: Ik zoek telkens weer naar een soort wederzijdse goedkeuring van hoe we bij elkaar kunnen zijn. In het bovenstaande voorbeeld geeft Berend eerst geen reactie en ook nog geen duidelijk ‘Nee’. Door te wachten geef ik hem wel de ruimte om “Nee” te zeggen. Wanneer hij zijn duim omhoog steekt is er contact en een “contract” voor zolang één van ons het weer aanvult, verandert of opzegt.

 Verkennen van de Felt Sense: Ik laat bij mijzelf een Felt Sense ontstaan over het geheel van de “hier en nu” situatie. De Felt Sense is meer dan een lijfelijk gevoel, emotie, symbool of onderwerp. Het is het geheel daarvan. Dat verken ik door bij mezelf te checken wat ik lijfelijk ervaar. Ik voel het daarbij een beetje knijpen in het gebied van mijn maag. Door mijn aandacht te richten op dat knijpende bij mijn maag, kom ik er meer over te weten. Er komen woorden bij me op: niet weten; klein; onmachtig; uit contact.

Mijn hypothese: Berend komt vol spanning de therapieruimte binnen. Hij voelt zich klein en machteloos over het schoolgesprek van morgen. Hij zoekt iets om zijn spanning te uiten. De stuiterbal helpt hem daar in de eerste instantie bij. Dan gebeurt er iets wat hem blijkbaar vaker overkomt, wanneer hij zijn spanning uit. Ervaren is belangrijker, dan het praten over. Hij heeft uitdrukking kunnen geven aan het gevoel van machteloosheid en “klein zijn”. Zijn gevoelens zijn niet gebagatelliseerd of groter gemaakt. Zijn lichaam gaf aan wat hij nodig had in deze hier-en-nu situatie. Hij ervaart het tekenen op zijn rug als “massage” en misschien ook als troostend of koesterend.

Wat leert Berend van deze sessie ?

Ik ben oké, ook al maak ik iets per ongeluk stuk.                                                                Ik kan altijd weer opnieuw in contact komen, ook al vind ik dat moeilijk.                            Mijn gevoelens van boos zijn en klein voelen, mogen er zijn.                                            Ik kan van spanning in ontspanning komen op een gezonde manier.

Focusvaardigheden leren?                                                                                    KinderFocus Symposium 7 en 8 april 2018, een proeverij met workshops van 1 of 2 dagen

4 daagse intensieve internationale Focustraining “Being Seriously Playfull” 23 april t/m 27 april, voor therapeuten, jeugdhulpverleners, leerkrachten, ouders.

Post HBO Opleiding tot KinderFocusCoach, voor therapeuten, jeugdhulpverleners, leerkrachten, ouders.

 

Mag ik het dan van mijn zakgeld betalen?

Uitgelicht

ecolineDat is de reactie als Danny van zijn moeder hoort dat de beeldende therapie gaat stoppen omdat de zorgverzekeraar niet meer sessies vergoed. Hij heeft genoten van de “quality-time” die we samen hadden gedurende de sessies. “Hoor je dat vaker, dat ze je zo’n klik met je hebben?” vraagt zijn moeder. Ik sta er er even bij stil en een beetje verbaast moet ik antwoorden die “klik” komt er eigenlijk altijd wel. Wat is het dat ik doe om die “klik” te krijgen? Ik heb beeldopnames mogen maken van deze laatste sessie (voor educatieve doeleinden) en kijk naar mezelf en Danny met deze vraag in mijn achterhoofd. Eigenlijk zie ik het al in de eerste paar minuten: Er is écht contact, dat ligt niet zozeer in de woorden, meer nog in het non verbale. Samen verwonderen we ons naar wat hij in de afgelopen tijd gemaakt heeft aan werkstukken. Ik beweeg mee in wat hij zelf vertelt over het ontstaan van zijn werkstukken. Terwijl we ze bekijken komt de verwondering over wat hij heeft laten ontstaan weer helemaal terug en zie je het plezier en de ontspanning in zijn gezicht. Danny werd aangemeld door zijn ouders omdat hij de laatste tijd steeds stiller werd en thuis ook frustratie en boosheid liet zien. Hij kijkt erg tegen zijn broer van 11 op. Zijn broer heeft de diagnose ppd nos en is niet in staat Danny in zijn eigen waarde te zien. Als Danny met een tekening of werkje thuis kwam kreeg hij meteen de afwijzing van zijn broer. “Noem je dat nou een boom.” Zoals vaak in gezinnen met kinderen die speciale aandacht nodig hebben, gaat de aandacht naar “het kind dat speciale aandacht vraagt”. Danny probeerde zijn broer te evenaren, legde de lat voor zichzelf hoog en dat is erg frustrerend voor een jongen van zes die van zichzelf als een elf jarige moet presteren. In de therapie kon Danny weer zichzelf worden en beleven dat hij goed is zoals hij is en dat wat vanuit hem komt uniek is en welkom is in deze wereld. De eerste keer nadat hij bij therapie was geweest, was hij thuisgekomen en had een bordje “Niet Storen” gemaakt voor op zijn kamer. Hij ging zijn eigen ruimte creëren. Het was uit hem zelf gekomen om dat zo te doen. We hebben de eerste keer besproken hoe wij met elkaar om willen gaan. We hebben afgesproken dat Danny bepaalt wat hij wil delen, wat hij wil laten zien. Ik vraag zijn toestemming om iets met zijn ouders te bespreken. En heel belangrijk is de afspraak: “Er hoeft hier niets, wat jij niet wilt”. Dit had hij zelf naar zijn thuissituatie vertaald door het bordje niet storen te maken. In de weken die volgde, zag ik Danny veranderen tijdens de sessies. Van een ernstig serieus mannetje werd hij vrolijker, levendiger en ging hij grapjes maken. Ik hoorde van zijn moeder dat hij thuis ook weer meer knuffelig werd, zoals hij eerder was en hij ging duidelijker zijn grenzen aangeven naar zijn broer. Bij de laatste evaluatie hoorde ik dat de juf van school, die eerst zorgen had over Danny en hem psychologisch wilde laten testen, ook heel tevreden was over hoe het nu ging. Hij is meer uit zichzelf gaan vertellen en laat zichzelf meer zien in de klas. We hebben de therapie fijn afgerond, ik kreeg een zelfgemaakt armbandje met een fotootje van Danny en we zijn samen door zijn moeder op de foto gezet. Deze kreeg ik ook toegestuurd via de mail en zijn moeder schreef me dat Danny thuis was gekomen met het boek dat hij tijdens de therapie had gemaakt en dat hij de aandacht had gevraagd en gekregen, ook van zijn broer. Het is de “klik” die ontstaat door het meebewegen met het kind en het beleven van de “quality time”, waardoor het kind zichzelf opnieuw gaat definiëren. Ik heb altijd weer ongelofelijk veel aan de vaardigheid en methode van KinderFocusing waardoor ik geleerd heb die kwaliteiten neer te zetten en in te zetten in het het samenzijn met kinderen. Danny hoeft de therapie niet van zijn zakgeld te betalen. Hij kan op eigen kracht verder en neemt wat hij beleefd heeft met zich mee. Harriët Teeuw

Deze zomer is er weer een 6 daagse Internationale KinderFocuscursus te Nijeholtpade

16 september start de jaaropleiding tot KinderFocusCoach

30 september start de opleiding tot Focustrainers en KinderFocusTrainer 

11 september: Week van de Beeldende Therapie: Presentatie KinderFocusing Stenden Hogeschool te Leeuwarden